Effectief

An arresting image, zoals de Engelstaligen zo mooi kunnen zeggen, via het Franse arrêter (het dakje op de e verwijst naar de verdwenen s) kom je weer mooi terug bij de stopping power die zo'n afbeelding heeft. Zulke foto's wil ik eigenlijk maken zonder goedkope effecten te gebruiken die niet verder reiken dan simpelweg choqueren van eventueel publiek. Het was een foto gemaakt door Jill Greenberg die mij daar weer aan herinnerde.



Foto: Jill Greenberg

Wat deze natuurlijk zo interessant maakt is de rode kleur die weerkaatst in het wateroppevlak. Gecombineerd met de perfecte houding van het model (inderdaad net een pop, vooral de handen vind ik erg goed) lijkt het of er daadwerkelijk sprake is van een glazen plafond waartegen de dame veel te hard is opgebotst. Wanneer je die associatie meteen hebt (en die had ik) dan krijg je een sterke neiging verafschuwd weg te kijken maar je wilt toch wel beter kijken ook, je blijft tenslotte een perverseling gezond nieuwsgierig.

Zo zijn er fotografen die ontzielde lichamen fotograferen in diverse stadia van ontbinding, misvormde zaken in potten op sterk water of domweg blote mevrouwen en daarmee een vergelijkbare eerste reaktie teweeg kunnen brengen. De foto van Jill Greenberg vind ik veel beter, maar is dat dan alleen maar omdat het hoofd er niet echt af is gedonderd maar alleen die illusie gewekt wordt? Zou de foto minder interessant zijn als het hoofd er echt af was? Gaat fotografie zozeer over suggestie, iemand laten denken iets te zien of misschien iets dusdanig weergeven dat de toeschouwer een afwijkende kijk op het onderwerp krijgt? Ja natuurlijk! En het gaat dan dus niet om de platte weergave van iets dat op zichzelf choquerend is, wat is daar nou nog de kunst aan.

Nu is dit niet helemaal hetzelfde, maar verwant toch wel mijns inziens, fotograaf Irving Penn* zei: "A good photograph is one that communicates a fact, touches the heart, and leaves the viewer a changed person for having seen it; it is in one word, effective."

Het hart raken en invloed hebben op de toeschouwer is denk ik wat die stopping power behelst, dat is veel effectiever dan domweg verafschuwen of basale functies van het zoogdier prikkelen. Effectief, inderdaad. (Het eerste punt vind ik een beetje een dooddoener, ja natuurlijk communiceert de foto een feit, dat is omdat een foto nou eenmaal als enige kunstvorm muurvast zit aan de realiteit).

Eigenlijk wilde ik dit blogbericht graag illustreren met een zelfgemaakte foto met de macht tot stoppen te dwingen maar ondanks een paar gezellige overpeinzingen afgelopen dagen heb ik niet een goed beeld kunnen bedenken in de lijn van / geïnspireerd op bovenstaande foto. Het zou ook best kunnen dat je deze eigenschap minder makkelijk kunt afdwingen dan je zou willen, Jill Greenberg was tenslotte ook "gewoon maar" met een reportage bezig toen ze bovenstaande foto schoot. En zo blijkt dan alweer dat je vooral veel moet fotograferen om de kans dat er iets goeds tussen zit te vergroten.

*Irving Penn was een reclamefotograaf die voor de grote bladen fotografeerde en nogal vernieuwend was heb ik begrepen (ik kende hem tot voor kort niet eens moet ik bekennen), hij heeft een groot aantal erg mooie foto's gemaakt die je prettig kunt bekijken op googel plaatjes, daarom lijkt zijn uitspraak mij wel waardevol.