Als je met fotografie iets aan het registreren bent helpt het om een oog voor compositie (en alles wat daarmee samenhangt) te hebben, en wellicht wat technische kennis, maar niet om kunstzinnig uit je dak te gaan. Als je een blijvend kunstwerk wilt creëren overschrijd je al gauw de (vage) grenzen van fotografie.
Bijvoorbeeld deze mevrouw:
http://lenscratch.blogspot.com/2010/07/klea-mckenna.html
Aanleiding tot deze overpeinzing was een plog met prachtige kleurenfoto's uit het Amerika van rond 1940, registrerende fotografie:
http://extras.denverpost.com/archive/captured.html
Ook omdat ik recentelijk nogal foto's aan het uitzoeken ben en ik daarbij overduidelijk een voorkeur blijk te hebben voor degenen waar ik iets op kan zien (waar ik vijftien jaar geleden woonde, hoe diverse familieleden, inclusief mezelf, er toen uitzagen, herkenbare afbeeldingen van oude vrienden) raakte ik verzeild in deze overpeinzing.
Waarom geldt dit niet voor beeldhouwkunst of schilderkunst? De tweedeling (zo je die wilt zien) tussen registrerend en niet-registrerend (expressionisme, etc.) is er wel maar het blijft allebei onderdeel van dezelfde discipline. Is het opvouwen van je negatief of het besmeuren van je sensor alvorens een foto te maken nog fotografie?
Grote fotografen die in het (collectieve) geheugen gegrifd staan voegen zeker iets van zichzelf toe aan hun werk (Gregory Crewdson, Richard Avedon, misschien zelfs Annie Leibovitz) maar blijven toch vooral registranten (zoals ook Ansel Adams, Henri Cartier Bresson, Robert Doisneau). Er schiet me nu niet iemand te binnen die het medium fotografie (het medium dus, niet de onderwerpen) vreselijk heeft opgerekt en daar een blijvende indruk of invloed mee heeft achtergelaten.
Is registratie een vast onderdeel van fotografie zonder welke het niet bestaat?
Zijstap: gelukkig is de commercie ook aan de haal gegaan met Doisneau's erfgoed, hartverwarmend: http://www.artinfo.com/news/story/222/doisneaus-paris-kiss-photo-sold-for-record-at-auction/
Het idee dat ik een stap mis* of iets heel voor de hand liggends over het hoofd zie knaagt aan mij en laat mij in opperste verwarring achter bij deze simpele en maar matig geslaagde registratie van het dashboard van mijn auto bij nacht.
*achteraf: de stap die ik mis kan heel goed zijn dat dit een niet bestaande kwestie is, omdat fotografie zo overduidelijk afwijkt van andere "kunstvormen" dat je wel een oen moet zijn om er niets meer van te begrijpen.
U schreef: "Is registratie een vast onderdeel van fotografie zonder welke het niet bestaat?"
BeantwoordenVerwijderenJa! is daarop mijn antwoord. Fotograferen *is* registreren in zijn meest elementaire vorm. Dat wat er op celluloid of sensor wordt gevangen is *altijd* een registratie van wat er zich voor het objectief bevindt.
Om fotografische kunst te scheppen is het hebben van een camera essentieel maar niet genoeg. Het proces begint bij het te registreren object (een in scene gezet tafereel, een model etc.), vervolgt zijn weg in de keuze van registreren (camerakeuze, mediumkeuze, objectiefkeuze, belichtingskeuze, compositiekeuze enz.) en slaat daarna dikwijls het pad van de nabewerking in. De in uw weblog genoemde opgevouwen negatieven zijn daar een extreem voorbeeld van maar ook de inmiddels gemeengoed geworden digitale fotobewerkingsprogramma's kunnen hierin een belangrijke rol spelen.
Deze werkwijze is vrijwel gelijk aan de werkwijze van de "gewone" fotograaf (al zal die zich wellicht niet bezighouden met in scane gezette tafereeltjes of verkreukelde negatieven), wellicht is dat juist het ongrijpbare. Wanneer is een fotograaf niet alleen maar een "registrant" maar daarnaast daadwerkelijk een "kunstenaar"? Dat heeft alles te maken met de invulling van de hiervoor beschreven keuzes. De technieken zijn er. Hoe gaat u ze gebruiken..?
Dat reduceert het palet van een fotograaf nogal dus, als ik u goed begrijp. Dat gevoel heb ik zelf ook wel. Daar wilde ik het blog ook een beetje over laten gaan zonder dat ik een punt kon maken (omdat het me boven het hoofd groeide): waar scheppende kunstenaars (alle kunsten zijn scheppend behalve fotografie lijkt het wel*?) niet aan de realiteit gebonden zijn zijn fotografen dat _altijd_. Is het niet de realiteit van wat zij in scene zetten dan wel de realiteit van het negatief dat zij verkreukelen. En als je te wild gaat fotowinkelen ben je een computerkunstenaar of een matte schilder. Iemand die een beeld maakt is natuurlijk ook gebonden aan de realiteit van het gebruikte materiaal, maar de vorm en de materie staan daar meer los van elkaar, bij een foto _is_ de vorm de materie, komt het mij haast voor. Of het was een hele korte bocht, dit.
BeantwoordenVerwijderenLicht schilders lijken nog iets "scheppends" met fotografie te doen (iets makend dat er anders niet zou zijn), verder kom ik niet.
U haalt een interessant punt aan betreffende de invulling van de keuzes. Ongrijpbaar is het inderdaad ook, want het is welhaast ondoenlijk om de regels te ontdekken, zodat men weet welke keuzes tot kunst leiden en welke tot gewoon een plaatje, oftewel, welke grenzen er zijn die heen en terug overschreden kunnen worden bij het maken van keuzes.
Wanneer ik ervoor kies om alleen maar met een 50 mm te schieten op statief in het bos, maakt mij dat een gewone fotograaf of een kunstenaar? Of word ik een kunstenaar als ik een plastic handschoen aan een tak hang? En waarom die foto dan nog maken, als het "kunstwerk" overduidelijk de plastic handschoen aan de tak is? Of gaat het stiekem gewoon om met tot welke groep ik sociaal behoor?
*ik negeer nu al enige tijd het fenomeen "film", de bewegende foto, omdat daar naast (bewegende) fotografie nogal veel andere dingen spelen die wel aan de verbeelding ontspruiten, zoals scenario, muziek en geluid en de acteerprestaties, die het m.i. meer tegen de scheppende kunsten laten aanschurken of het op zijn minst nog gecompliceerder maken.
U betrekt nu 2 in mijn ogen verschillende dingen in deze berichtenwisseling: Fotografie en haar registrerende eigenschappen en de zg. "scheppende kunst".
BeantwoordenVerwijderenScheppen is volgens Van Dale: "uit het niets voortbrengen". Dit terugkoppelend naar de fotografie: Als ik een foto maak heb ik ook iets geschapen wat er voorheen niet was en ben ik scheppend bezig.
Ik stel dus dat de hele discussie over scheppend kunstenaarschap niet relevant, nee, sterker nog, onnodig is. *Elke* kunstenaar is scheppend bezig! "Scheppend" kan dus net zo goed weggelaten worden. Als de kunstenaar kiest voor de fotografie als medium is hij net zozeer scheppend bezig als wanneer hij zou kiezen voor het potlood en het schetsboek of de klei danwel marmer.
Net als bij de fotografie is lang niet iedereen die werkt met potloden en schetsboeken, verf en canvas, klei en boetseertechnieken of marmer een kunstenaar, denk bijvoorbeeld aan de potloodschetsen van verdachten van een misdaad of de reconstructies in klei van gezichten op basis van gevonden schedels. Praktisch en nuttig, zeker, maar ik noem het geen kunst.
Mijn stelling blijft dan ook dat het vooral gaat om wat je doet met het medium dat je kiest als kunstenaar, het is het eindresultaat wat telt.* Is dat medium de fotografie dan heb je zeker te maken met één van de unieke eigenschappen van de fotografie: Haar registrerend karakter.
* En dan nog blijft het heerlijk discussiëren over datzelfde eindresultaat, niets is immers zo subjectief als kunst! :-)
Interessant. Ik bedoelde "scheppend" minder letterlijk denk ik. Het verschil tussen Oorlog en vrede en een geschiedenisboek, tussen de denker (Rodin) en de gereconstrueerde dinosaurus in het museum, tussen Monet's waterlelies en een packshot. Er zijn natuurlijk grijze gebieden (de historische roman wellicht, een standbeeld van P.C. Hooft, een foto door Anne Geddes. Wat naar dat ik nou geen sluitende definitie kan bedenken. Een fotograaf maakt een afbeelding, maar die moet altijd in enige vorm bestaan hebben, hoe ver ook van het eindresultaat af, wat de schrijver schrijft, de beelhouwer beeldhouwt of de schilder schildert hoeft nooit bestaan te hebben en is altijd, noodgedwongen, ook als het realistisch (bedoeld) is, volledig (!) gefilterd door het brein van de auteur. Toegegeven: op de foto heeft de fotograaf zeker een (beslissende) invloed, maar elementen zijn altijd extern. "Iets uit het niets voortbrengen": van chaos orde maken, van lege blaadjes en een plas inkt een roman maken, van een homp klei en wat water een beeld maken, van een lap canvas en likjes verf een schilderij maken, van een scène en een sensor een foto maken?
BeantwoordenVerwijderen